Deyimler

öyle veya böyle

ne olursa olsun, her hâlde, bu durumda: 'Öyle veya böyle, bir amatör, bir heveskâr işte.' -T. Buğra.

100

öyle ya

kuşkusuz, tabii, elbette: 'Öyle ya içgüdü, ilgili bilim adamlarına göre, insandan çok hayvan türlerinde varsaydığımız bir özellik.' -N. Uygur.

100

özen göstermek

bir şeyi özenerek elden geldiğince iyi olmasına gayret ederek yapmak, itina etmek: 'Çay bitmesin diye yudum yudum içmeye büyük özen gösterirler.' -S. Birsel.

33

özenip bezenmek

bir işi ayrıntılarına varıncaya değin büyük bir özenle ve titizlikle yapmak.

114

özgü olmak

1) birine, bir şeye ait olmak; 2) belli bir kimsede, şeyde veya türde bulunmak; 3) aynı cinsten başka hiçbir türde veya bireyde rastlanılmamak.

104

özlemini çekmek

arzulamak, çok özlemek, hasretini çekmek: 'Mustafa Kemal Paşa, özlemini çektiği bir yuvaya kavuşmuştur.' -H. Taner.

57

özrü kabahatinden büyük

bir suç veya kabahat için özür dilerken daha büyük suç işleyen kimseler için söylenen bir söz.

132

özü sözü bir (olmak)

söylediği söz ile yaptığı iş veya davranışları örtüşen, tutarlı olan: 'Onların özü sözü birdir. Hayatları bizim için örnektir.' -N. Hikmet.

108

1) özrünü ileri sürerek bir işi yapmayı istememek, bir işten bağışlanmasını istemek: 'Onları, ayakta bekleyenleri görünce özür diledi.' -N. Araz. 2) yaptığı bir yanlıştan ötürü bağışlanmasını istemek: 'Karyolasına ilişti, odası için özür dileyip dilememeyi düşündü.' -P. Safa.

112

pabucu dama atılmak

kendinden üstün birinin çıkmasıyla gözden düşmek.

90

pabucuna kum dolmak

pabucuna taş kaçmak.

109

pabucuna taş kaçmak

ortaya çıkan durum karşısında tedirgin olmak.

31

pabucunu dama atmak

kendinden üstün birini gözden düşürmek: 'Her girdiği çevrede öbür kadınların pabucunu dama atmış, hep birinci kadın rolüne çıkmıştı.' -H. Taner.

87

pabucunu eline vermek

dolaylı olarak kovmak.

35

pabucunu ters giydirmek

güç bir duruma sokarak telaşla kaçırmak.

97

pabuç eskitmek (paralamak)

bir iş için bir yere çok gidip gelmek, işi takip etmek.

95

pabuç kadar dili olmak

kabaca ve terbiyesizce karşılık vermek.

34

pabuç pahalı

1) birinin uğraşmaya kalktığı kimsenin, kendinden güçlü çıkması durumunda söylenen bir söz: Baktı pabuç pahalı, işi şakaya vurdu. 2) herhangi bir durum veya girişilen işin sonunda zararlı çıkma ihtimali bulunduğunu belirten bir söz.

97

paçaları sıvamak

kolları sıvamak: 'Paçaları sıvadı, bir beygir kiralayıp köy köy dolaştı.' -E. E. Talu.

105

paçalarından akmak

pislik ve kir çok olmak.

95

paçası tutuşmak

telaşlanmak: 'Ne oldu, yine Esma'nın paçası mı tutuştu?' -H. R. Gürpınar.

46

paçasından tutup atmak

hakaretle kovmak.

102

paçasını çekecek (toplayacak) hâli olmamak

güçsüz, beceriksiz olmak.

115

paçavra gibi

değersiz (kimse veya şey).

110

paçavrasını çıkarmak

paçavraya çevirmek.

100

paçavraya çevirmek

çok hırpalamak, dağınık, bozuk veya berbat bir duruma getirmek.

109

paçayı kaptırmak

1) yakalanmak, ele geçirilmek; 2) karıştığı ancak sonradan ayrılmak istediği bir işten kendini kurtaramamak; 3) dilediği gibi davranamamak.

99

paçayı kurtarmak (sıyırmak)

kendini bir dertten, tehlikeden veya zor durumdan kurtarmak: 'Varımızı yoğumuzu teknenin oturmamış tarafına aktararak paçayı kurtardık.' -B. R. Eyuboğlu. 'Bu kadar çapraşık işlerin üstesinden gelip paçayı sıyırdığından haklı olarak gurur duyuyordu.' -K. Korcan.

105

öyle olsun