Deyimler

canı gelmek

yeniden canlanmak, canı yerine gelmek.

99

canı gibi sevmek

çok güçlü bir sevgiyle bağlanmak: 'Amcasının sırtını, canı gibi sevdiği sekiz yaşındaki Serdar'ı nasıl okşarsa öyle sıvazlıyor.' -T. Buğra.

95

canı gitmek

özen gösterilen, çok sevilen bir şeye zarar gelecek diye kaygılanmak.

105

canı ile uğraşmak

1) ağır hasta olmak, ölüm döşeğinde can çekişmek: 'Kadıncağız canı ile uğraşıyor, sen de eğleniyorsun.' -R. N. Güntekin. 2) büyük sıkıntıya düşmek.

105

canı istemek

heves duymak: 'Şehre ineceğiz, canı dans etmek istiyormuş.' -R. H. Karay.

97

canı isterse

'kabul etmezse etmesin' anlamında kullanılan bir söz.

35

1) içi sıkılmak, yapacak bir işi olmamaktan tedirginlik duymak. 2) öfkelenmek: 'Belki de kitapları bedavaya getireceğimi düşündüğü için canı sıkılıyor.' -A. Ümit. 3) üzülmek: 'Atölyede bellediğim dünya kadar söze gazetelerde, kitaplarda rastlamayınca enikonu canım sıkılıyordu.' -B. R. Eyuboğlu.

95

canı yanmak

1) çok acı duymak; 2) acı bir deneme geçirmek; 3) bir işte zarar görmek.

41

canı yerine gelmek

1) yorgunluğu geçmek; 2) sağlığını, gücünü kazanmak.

33

canım dese canın çıksın diyor sanmak

birinin en gönül okşayıcı sözleri bile kendisine dokunmak, batmak.

100

canımın içi

çok sevilen bir kimse için kullanılan bir söz: 'Gel benim canımın içi, gel yanıma.' -O. V. Kanık.

100

canına acımamak

kendini düşünmeden, kendine bakmadan yaşamak.

87

canına değmek

1) çok hoşlanmak: Bu limonata canıma değdi. 2) ruhu şad olmak: Babanın canına değsin.

98

canına ezan okumak

bir kimsenin hakkından gelmek, öldürmek.

106

canına geçmek (işlemek veya kâr etmek)

çok etkilemek: 'Yalnızlık canıma kâr etti, bilmem neylesem.' -Ruhi.

104

canına kastetmek

1) intihara kalkışmak; 2) birini öldürmeye hazırlanmak.

39

canına kıymak

1) acımadan öldürmek; 2) kendini öldürmek: 'Başyardımcının canına kıymasından birkaç gün sonra, gece çalışma odama geldi.' -C. Külebi. 3) gücünden fazla iş görerek aşırı derecede kendini yormak.

33

canına minnet (olmak)

beklenilmeyen iyi bir durumla karşılaşıldığında duyulan memnunluğu anlatmak için söylenen bir söz: 'Mektep işi canına minnet ya!' -N. Hikmet.

97

canına okumak

tkz. berbat ve perişan etmek.

39

canına susamak

ölmek istemek: 'Canına susamış kim varsa bir adım yaklaşsın.' -N. F. Kısakürek.

109

canına tak demek (etmek)

dayanamaz duruma gelmek, sabrı kalmamak: 'Kimsesizlik bu sefer tak dedi artık canıma.' -M. A. Ersoy.

103

canına tükürdüğümün (üfürdüğümün)

argo kızgınlık ve öfke belirten bir söz.

107

canına yandığım (yandığımın)

argo sevgi, hayranlık, öfke vb. duygular anlatan bir söz: 'Hep böyle canına yandığımın, hep geç kalırım, hep treni kaçırırım.' -N. Hikmet.

32

canına yetmek

katlanamayacak duruma gelmek, bezmek, bıkmak: 'Vatan hasreti artık canına yetmiş.' -A. Kabaklı.

106

canından bezmek (bıkmak veya usanmak)

ölümü göze alacak kadar sıkıntı içinde olmak: 'Artık doğrusu bendeniz canımdan bıktım.' -M. Ş. Esendal.

34

canından geçmek

ölmek için hazır olmak: 'Millet her ne zaman isterse uğrunda canımdan geçmeye hazırım.' -H. C. Yalçın.

95

canını (bir yere) dar atmak

bir tehlikeden güçlükle kurtularak bir yere sığınmak.

108

canını almak

1) öldürmek: 'Ya hemen canını almaz da sana işkence edersem?' -N. F. Kısakürek. 2) canını verdirecek kadar memnun etmek; 3) sıkıntıya sokmak: 'İşi o makamdan o makama sora sora dolaşır, parasını almaz ama iş sahibinin canını alır.' -B. Felek.

33

canını bağışlamak

öldürülmesi gerekirken vazgeçmek.

35